आजची जागतिक आर्थिक चिंता : मजबूत अमेरिकन डॉलर आणि इतर विदेशी चलन अर्थव्यवस्थेवरील परिणाम
आजची जागतिक आर्थिक चिंता : मजबूत अमेरिकन डॉलर आणि इतर विदेशी चलन अर्थव्यवस्थेवरील परिणाम
डॉ. राजू घनश्याम श्रीरामे
भ्रमणध्वनी : ७६२०८८१७२९
ईमेल : smitarajan76@gmail.com
बॉक्स
तेलाच्या किमतीतील घसरणीमुळे जागतिक वित्तीय बाजारातील ट्रेंड दिसून आले. यामागे कारण असे आहे की, गुंतवणूकदारांनी उच्च व्याजदराच्या चिंतेमुळे आणि आर्थिक वाढीवर होणार्या परिणामामुळे धोकादायक मालमत्ता कमी केलेली आहे. अमेरिकन डॉलर २० वर्षांच्या उच्चांकाच्या जवळ आहे, ज्यामुळे इतर चलन धारकांसाठी तेल अधिक महाग झालेले आहे.
लेख
सध्या अचानकच आंतरराष्ट्रीय बाजारातील कच्च्या तेलाच्या किमतीतील घसरणीमुळे जागतिक वित्तीय बाजारातील विविध ट्रेंड दिसून आलेले आहेत. या मागचे कारण जागतिक गुंतवणूकदारांनी उच्च व्याजदराच्या चिंतेमुळे आणि आर्थिक वाढीवर होणार्या विपरीत परिणामामुळे धोकादायक वाटणारी मालमत्तेतील गुंतवणूक कमी केलेली आहे. नुकत्याच कच्च्या खनिज तेलाच्या किमती १% पेक्षा जास्त घसरलेल्या दिसून आल्या असून नुकत्याच घसरलेल्या किमतीच्या घसरणीचा विस्तार झालेला दिसून आला. कच्चे तेल आयातदार करणाऱ्या चीनमध्ये अजून कोरोनाव्हायरसचा मोठ्या प्रमाणात प्रसार व्हायला लागला असून त्यामुळे तिथे लावण्यात आलेले लॉकडाउन यामुळे जागतिक पुरवठा साखळी अधिक विस्कळीत झाली. आंतरराष्ट्रीय बाजारातील आजची मजबूत डॉलरची स्थिती आणि वाढत्या आर्थिक मंदीच्या जोखमीमुळे जागतिक मागणीच्या दृष्टीकोनाबद्दल अधिक चिंता निर्माण झालेली आहे. ब्रेंट क्रूड $१.३१, किंवा १.२ %, $१०३.१९ पर्यंत घसरल्यानंतर ०२१६ जीएमटी वर $१०४.६३ वर घसरलेले आहे. US West Texas Intermediate च्या अहवालानुसार क्रूड ओईल $१.२५ किंवा १.२% घसरून $१०१.८४ प्रति बॅरल $१००.४४ च्या इंट्राडे नीचांकी पातळीवर घसरलेले आहे. सध्या दोन्ही बेंचमार्कने मार्च २०२२ पासूनची त्यांची सर्वात मोठी दैनिक टक्केवारी मधील झालेली घसरण यात घोषित केलेली आहे. मार्च २०२२ पासून ते ५ % ते ६% घसरलेले दिसून आले. सध्या नैसर्गिक गॅसच्या किमती दुप्पट झाल्यामुळे, ग्राहक 'राष्ट्र उभारणी'साठी पैसे देतात, ONGC, RIL बँकेत हसतात जसे गॅसच्या किमती दुप्पट होतात, ग्राहक 'राष्ट्र उभारणी'साठी पैसे देतात, ONGC, RIL बँकेला हसवतात. महासागरातील कंटेनर शिपिंग लाइनसाठी सोन्याची खाण कशी बनली परंतु लहान निर्यातदारांना बुडवले. भारताचे ABC आणि इतर देशांचे CBDC आणि आम्ही डिजिटल रुपयाच्या किती जवळ आहोत. तेलाच्या किमतीतील घसरणीमुळे जागतिक वित्तीय बाजारातील ट्रेंड दिसून आले कारण गुंतवणूकदारांनी उच्च व्याजदराच्या चिंतेमुळे आणि आर्थिक वाढीवर होणार्या परिणामामुळे धोकादायक मालमत्ता कमी केली. डॉलर 20 वर्षांच्या उच्चांकाच्या जवळ आहे, ज्यामुळे इतर चलन धारकांसाठी तेल अधिक महाग झाले. "चीनची कोविड परिस्थिती, वाढणारे दर आणि वाढत्या मंदीच्या जोखमीमुळे जोखीम संपत्तीला मदत होत नाही," वॉरन पॅटरसन, आयएनजी कमोडिटी रिसर्चचे प्रमुख म्हणाले. ताज्या डेटावरून असे दिसून आले आहे की चीनची निर्यात वाढ एक अंकी झाली आहे, जी जवळजवळ दोन वर्षांतील सर्वात कमकुवत आहे, कारण देशाने COVID-१९ चा प्रसार रोखण्यासाठी लॉकडाऊन वाढवले आहे. युरोपियन कमिशनने रशियन तेलावर टप्प्याटप्प्याने निर्बंध घालण्याचा प्रस्ताव दिल्यानंतर गेल्या आठवड्यात तेलाच्या किमती वाढल्या होत्या. तथापि, पूर्व युरोपियन सदस्यांकडून सूट आणि सवलतींच्या विनंतीमुळे मंजुरीला विलंब झाला आहे. ग्रीस, सायप्रस आणि माल्टा यांच्या दबावानंतर, सध्या तयार करण्यात आलेल्या नवीन आवृत्तीमध्ये रशियन तेल वाहून नेणाऱ्या EU टँकरवर बंदी घालण्याची शक्यता आहे, असे EU स्त्रोताने सांगितले. "स्पष्टपणे, (EU) सदस्य करारावर येण्यासाठी धडपडत आहेत, जे सुचविते की आम्ही प्रस्तावित पॅकेजचे आणखी पाणी कमी करू शकतो," पॅटरसन म्हणाले. जर रशियन तेलाची आयात आणखी कमी केली गेली किंवा रशियाने गॅसचा पुरवठा बंद करून बदला घेतला तर काही युरोपियन अर्थव्यवस्थांना त्रास होऊ शकतो या चिंतेकडे वित्तीय बाजार देखील लक्ष देत आहेत. रॉयटर्सच्या वृत्तानुसार, जर्मन अधिकारी आपत्कालीन पॅकेजसह रशियन गॅस पुरवठा अचानक थांबवण्याची तयारी करत आहेत ज्यात गंभीर कंपन्यांचे नियंत्रण समाविष्ट असू शकते जर्मनीला रशियन गॅसचा पुरवठा थांबवल्यास खोल मंदी निर्माण होईल आणि अर्धा दशलक्ष नोकऱ्या खर्च होतील, असे एका ज्येष्ठ अर्थशास्त्रज्ञाने मंगळवारी प्रकाशित केलेल्या मुलाखतीत सांगितले. हंगेरीने देखील आपली भूमिका पुन्हा सांगितली आहे की जोपर्यंत त्याच्या चिंतांचे निराकरण होत नाही तोपर्यंत ते रशियावर प्रस्तावित निर्बंधांच्या नवीन फेरीचा स्वीकार करणार नाही. युनायटेड स्टेट्समध्ये, यूएस क्रूड, डिस्टिलेट्स आणि गॅसोलीन इन्व्हेंटरीजमध्ये गेल्या आठवड्यात घसरण होण्याची शक्यता आहे, साप्ताहिक डेटाच्या प्राथमिक रॉयटर्स सर्वेक्षणाने सोमवारी दर्शवले. पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू नियामक मंडळाने मुदतवाढीबाबत कंपन्यांच्या याचिकांची सुनावणी जवळपास पूर्ण केली आहे आणि पंधरवड्यात ते आपला निर्णय जाहीर करतील. बोर्डाने त्यांची मागणी मान्य करावी, अशी कंपन्यांची अपेक्षा आहे. संजीव चौधरी, ईटी ब्युरो यांनी शेवटचे अपडेट केले: मे 10, 2022, 06:57 AM IST1 अदानी टोटल गॅस, टोरेंट, एजीपी आणि इतर शहर गॅस कंपन्यांनी मागील कोविड निर्बंधांचा हवाला देऊन नियामकाकडे त्यांचे वचन दिलेले कार्य कार्यक्रम पूर्ण करण्यासाठी दोन वर्षांपेक्षा जास्त मुदतवाढीची मागणी केली आहे. नियामक सहमत असल्यास, कंपन्या कार्य कार्यक्रम लक्ष्य गमावल्याबद्दल दंड टाळू शकतात आणि विस्तारित विपणन अनन्यतेचा आनंद घेऊ शकतात. पेट्रोलियम अँड नॅचरल गॅस रेग्युलेटरी बोर्ड (PNGRB) ने मुदतवाढीबाबत कंपन्यांच्या याचिकांची सुनावणी जवळपास पूर्ण केली आहे आणि पंधरवड्यात ते आपला निर्णय जाहीर करतील. या प्रकरणाशी परिचित लोकांच्या म्हणण्यानुसार, कंपन्यांना बोर्डाने त्यांची मागणी मान्य करावी अशी अपेक्षा आहे. पाइपलाइन टाकणे, सीएनजी स्टेशन बांधणे आणि नवीन पाइप्ड नॅचरल गॅस (पीएनजी) ग्राहकांना जोडणे हे कंपन्यांचे वार्षिक लक्ष्य असते. प्रत्येक कराराच्या वर्षाच्या शेवटी, नियामक प्रत्येक पीएनजी कनेक्शनच्या कमतरतेसाठी रुपये ७५० , पाइपलाइनच्या प्रत्येक इंच-किलोमीटर गहाळ झाल्यास रुपये १५०,०००/- आणि बांधलेल्या प्रत्येक सीएनजी स्टेशनसाठी २० लाख रुपये दंड आकारू शकतो. या प्रकरणाशी परिचित असलेल्या लोकांनुसार, गेल्या दोन वर्षांत, नवीन PNG ग्राहक मिळवण्यात सर्वात वाईट कामगिरीसह, बहुतेक कंपन्यांनी ही लक्ष्ये चुकवली आहेत. सीएनजी स्टेशन्स उभारण्यात त्यांची कामगिरी खूपच चांगली झाली आहे. गॅसच्या किमती दुप्पट झाल्यामुळे, ग्राहक 'राष्ट्र उभारणी'साठी पैसे देतात, ओएनजीसी, आरआयएल बँकेला हसतात आव्हानकर्ते: फिनटेक खेळाडू त्यांच्या 'क्रेडिट' कार्डच्या आवृत्तीसह पारंपारिक कर्जदारांना मागे टाकू शकतात का? महासागर कंटेनर शिपिंग लाइनसाठी सोन्याची खाण कशी बनली? पण बुडवलेले छोटे निर्यातदार भारतातील आणि इतर देशांच्या CBDC चे ABC आणि आम्ही डिजिटल रुपयाच्या किती जवळ आहोत. या आठवड्यात कोणत्या Nifty50 स्टॉक विश्लेषकांनी खरेदी करण्याची शिफारस केली आहे ते शहर गॅस कंपन्या पारंपारिकपणे पीएनजी ग्राहक मिळवण्यापेक्षा सीएनजी, एक अत्यंत फायदेशीर व्यवसायावर अधिक लक्ष केंद्रित करतात, ज्याला जास्त मार्जिन मिळत नाही. लक्ष्य चुकल्यामुळे पीएनजीआरबीने दंड माफ करावा अशी कंपन्यांची इच्छा आहे. “पुनरावलोकन याचिकाकर्त्याच्या वतीने उपस्थित असलेल्या वकिलांनी असे सादर केले की संपूर्ण कोविड कालावधी एन-ब्लॉक मानला जाऊ शकतो आणि पीएनजीआरबीच्या विवेकबुद्धीनुसार, दोन महिन्यांच्या पुनर्स्थापनेच्या अतिरिक्त कालावधीसह २४ महिन्यांचा कालावधी पुरेसा असेल. नियामकाच्या वेबसाइटवर पोस्ट केलेल्या टोरेंट गॅसच्या संदर्भात पीएनजीआरबीच्या आदेशानुसार, कोविडमुळे फोर्स मॅजेअरच्या खात्यावरील नुकसान. शहर गॅस कंपन्यांनी २०२० च्या सुरुवातीस साथीच्या रोगाचा प्रादुर्भाव झाल्यानंतर लगेचच फोर्स मॅजेर घोषित केले होते आणि राष्ट्रीय आणि स्थानिक लॉकडाऊनचा हवाला देऊन मुदतवाढ मागितली होती. त्या वर्षी नोव्हेंबरमध्ये, PNGRB ने सक्तीच्या घटनेला मान्यता दिली आणि १२९ दिवसांपर्यंत २५१ दिवसांपर्यंत वाढवण्याची परवानगी दिली, ज्यात देशव्यापी लॉकडाऊनचे ६९ दिवस, राज्ये आणि जिल्हा प्राधिकरणांद्वारे स्थानिक लॉकडाऊनचे वेगवेगळे कालावधी आणि पुनर्संचयित करण्यासाठी ६० दिवसांचा समावेश होता. आता महामारीच्या दुसऱ्या आणि तिसऱ्या लाटेदरम्यान राज्यांनी लादलेल्या निर्बंधांमुळे कंपन्या आणखी विस्ताराची मागणी करत आहेत. पहिल्या लाटेनंतर कोणतेही राष्ट्रीय लॉकडाउन नव्हते आणि दुसऱ्या आणि तिसऱ्या लाटेदरम्यान राज्य-स्तरीय निर्बंध फारसे कठोर नव्हते.
(लेखक जीवन विकास महाविद्यालय देवग्राम येथे उपप्राचार्य असून रा तू म नागपूर विद्यापीठाच्या अर्थशास्त्र अभ्यास मंडळाचे सदस्य आहेत.)